77 rocznica likwidacji getta w Koluszkach

77 rocznica likwidacji getta w Koluszkach

Rok 2019. Ulica Rynek w Koluszkach. Wtorkowy targ. Zgiełk, tłum mieszkańców przepychających się w pośpiechu do kolejnych stoisk. Zapach świeżych owoców i warzyw, ubrania do kupienia w dobrej cenie. Rok 1942. To samo miejsce, a jednak o dużo mroczniejszym charakterze - centralny punkt koluszkowskiego getta, piekło dla tysięcy polskich Żydów. Pod koniec października 1942 r. getto szczelnie zamknięto. Żydzi dostali 15 minut na opuszczenie domów. To wtedy w pośpiechu ukryto świętą księgę judaizmu - Torę, która pozostała w dachu jednego z domów na 77 lat. Żydów zaprowadzono na stację kolejową, po drodze zabijano starych i słabych. Ci, którzy dotarli do pociągu, odbyli ostatnią swą podróż za życia. Śmierć ponieśli w obozie zagłady w Treblince. Po 77 latach od likwidacji getta mieszkańcy Koluszek oddali należyty hołd ofiarom Holokaustu na terenie koluszkowskiego getta.

77 rocznica likwidacji getta w Koluszkach

28 października 2019 r. zebraliśmy się na środku rynku. Pełne zadumy wydarzenie rozpoczął Burmistrz Koluszek Waldemar Chałat podkreślając wartość pamięci i cytując Psalm 130. Honorowym gościem obchodów była Dina Weinstein, córka ocalałej z koluszkowskiego getta. O godz. 10:30 zawyły syreny, odpalono płomień pamięci przy asyście 45 Drużyny Harcerskiej „Cichociemni”. Modlitwę po hebrajsku wygłosił Dawid Gurfinkiel - meszgijach Gminy Żydowskiej w Łodzi. Po nim modlitwie przewodniczył ks. Michał Czarnecki, wikariusz Parafii Niepokalanego Poczęcia NMP. Zbigniew Komorowski, badacz dziejów lokalnej społeczności żydowskiej, odczytał część znanych nazwisk koluszkowskich Żydów. Nazwisko rodziny Krzyżanowskich z Koluszek odznaczonych orderem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata przywołał senator-elekt Krzysztof Kwiatkowski. Natomiast o swym dziadku, który przeżył zagładę Żydów i skutkach nienawiści opowiadała posłanka-elektka Hanna Gill-Piątek. Uczestnikami obchodów była głównie młodzież szkolna, co jest kolejną wartością - to młodzi, przyszłe pokolenia, są spadkobiercami przeszłości. Ponownie 2019. Ponownie rynek. Pustka. Cisza. Idąc po kocich łbach spuść na chwilę wzrok, zamknij oczy i pomyśl o wydarzeniach sprzed blisko ośmiu dekad. Pamiętaj i nie pozwól by się powtórzyły. Nigdy więcej wojny.

Druga część obchodów odbyła się w Miejskim Ośrodku Kultury w Koluszkach. Została tam zaprezentowana, po raz pierwszy publicznie, Tora z koluszkowskiej synagogi.

Patryk Kurc
Fotografie: Zuzanna Kerner